Rozdział 4
Amfetaminy, ekstazy i inne środki psychotropowe

W wielu krajach europejskich drugie miejsce wśród powszechnie zażywanych substancji nielegalnych zajmują różne postaci narkotyków syntetycznych. Zażywanie tych substancji przez ogół populacji jest zazwyczaj niskie, ale wskaźniki rozpowszechnienia w młodszych grupach wiekowych są znacznie wyższe, a w pewnych grupach społecznych lub kulturowych ich spożycie może osiągnąć szczególnie wysoki poziom. Ogólnie rzecz biorąc, amfetaminy (amfetamina i metamfetamina) oraz ekstazy należą do najbardziej rozpowszechnionych narkotyków syntetycznych.

Amfetamina i metamfetamina pobudzają centralny układ nerwowy. Z tych dwóch narkotyków amfetamina jest zdecydowanie najbardziej dostępnym narkotykiem w Europie. Na całym świecie duże zaniepokojenie budzi wzrost poziomu spożycia metamfetaminy, ponieważ narkotyk ten wiąże się z wieloma poważnymi problemami zdrowotnymi. W Europie znaczne spożycie metamfetaminy obserwuje się przede wszystkim Czechach.

Nazwa ekstazy odnosi się do substancji syntetycznych o składzie chemicznym zbliżonym do amfetaminy, ale różniących się w pewnym stopniu skutkami działania. Najbardziej znaną substancją z grupy ekstazy jest 3,4-metylenodioksymetamfetamina (MDMA), chociaż w tabletkach ekstazy znajdują się czasem również inne analogi (MDA, MDEA itd.). Narkotyki te określa się również nazwą entaktogenów, w nawiązaniu do wywoływanych przez nie bardzo specyficznych zmian nastroju. Czasami wywołują one skutki typowe raczej dla substancji halucynogennych.

Z historycznego punktu widzenia spośród środków halucynogennych substancją najlepiej znaną jest dietyloamid kwasu lizergowego (LSD), choć ogólne poziomy jego spożycia są niskie i od dłuższego czasu utrzymują się na stosunkowo stabilnym poziomie. Ostatnio pojawiły się dowody świadczące o większej dostępności i spożyciu substancji halucynogennych występujących w naturze, szczególnie grzybów halucynogennych.

UE wprowadziła system wczesnego ostrzegania w celu wykrywania nowych narkotyków pojawiających się na rynku europejskim. System pozwala również na monitorowanie nowych, potencjalnie szkodliwych tendencji w zażywaniu substancji psychoaktywnych.

Podaż i dostępność (81)

Trudno jest ocenić ilości produkowanej amfetaminy i ekstazy, gdyż „punktem wyjściowym w produkcji, prowadzonej w łatwych do ukrycia laboratoriach, są powszechnie dostępne substancje chemiczne” (UNODC, 2003a). Najnowsze dane szacunkowe dotyczące globalnej rocznej produkcji amfetamin i ekstazy wskazują na 520 t (UNODC, 2003b). Największą ilość tych substancji — 46 t — skonfiskowano na świecie w 2000 r. Po spadku odnotowanym w 2001 i 2002 r. poziom konfiskat ponownie wzrósł do 34 t w 2003 r. i nieco spadł do 29 t w 2004 r. W 2004 r. odsetek przeprowadzonych na całym świecie konfiskat amfetamin i ekstazy spadł w przypadku metamfetaminy do 38% (z 66% w 2003 r.), przy czym ilość ekstazy wynosiła 29% i amfetaminy 20% (CND, 2006).

Amfetamina

Światowa produkcja amfetaminy koncentruje się w Europie Zachodniej i Środkowej, szczególnie w Belgii, w Holandii i w Polsce. W tym regionie również Estonia, Litwa i Bułgaria odgrywają istotną rolę w nielegalnej produkcji amfetaminy, a w mniejszym stopniu Niemcy, Hiszpania i Norwegia, o czym świadczą likwidacje laboratoriów, w których ją wytwarzano, przeprowadzone w tych krajach w 2004 r. (UNODC, 2006) (82). Poza Europą amfetaminę produkuje się przede wszystkim w Ameryce Północnej i Oceanii (CND, 2006). Handel amfetaminą miał w 2004 r. zakres głównie wewnątrzregionalny. Większość amfetaminy na nielegalnych rynkach europejskich pochodzi z Belgii, Holandii i Polski, a także z Estonii i z Litwy (w krajach skandynawskich) (Sprawozdania krajowe Reitox, 2005 r.; WCO, 2005).

Z 6 t amfetaminy przejętej na świecie w 2004 r. około 97% skonfiskowano w Europie, przede wszystkim w Europie Zachodniej i Środkowej oraz Południowo-Wschodniej (odpowiednio 67% i 26% łącznie skonfiskowanej ilości) (CND, 2006).

Szacuje się, że w 2004 r. w UE miało miejsce 33 000 przypadków konfiskaty amfetaminy, co odpowiada 5,2 t i 9,6 milionom jednostek narkotyku. Pod względem liczby przechwyceń i wagi skonfiskowanego narkotyku Wielka Brytania jest krajem UE, w którym konfiskuje się największe ilości amfetaminy (83). Turcja zgłosiła przechwycenie 9,5 miliona jednostek amfetaminy w 2004 r. Pomimo pewnych wahań w UE poziom zarówno łącznej liczby konfiskat amfetaminy (84), jak i skonfiskowanej ilości (85) wzrósł od 1999 r. Dane nadesłane przez kraje objęte niniejszym sprawozdaniem wskazują na utrzymywanie się tendencji zwyżkowej również w 2004 r.

W 2004 r. średnia cena detaliczna amfetaminy wahała się od 4 euro za gram w Słowenii do 64 euro za gram na Malcie (86). W latach 1999–2004 ceny amfetaminy, z uwzględnieniem współczynnika inflacji (87), spadły w Niemczech, Hiszpanii, Irlandii, na Łotwie, na Litwie, w Szwecji, Wielkiej Brytanii, Bułgarii, Turcji i Norwegii (88).

W 2004 r. średni wskaźnik czystości amfetaminy wahał się od 5–6% w Bułgarii do 44% w Norwegii (89). Dostępne dane (90) dotyczące średniego wskaźnika czystości amfetaminy w latach 1999–2004 ujawniają ogólną tendencję spadkową na Łotwie, na Litwie, w Luksemburgu, Finlandii i Norwegii oraz tendencję zwyżkową w Belgii, Niemczech, we Francji, Włoszech, na Węgrzech i w Austrii.

Metamfetamina

Pod względem produkowanych i podlegających handlowi ilości matamfetamina nadal ma większe znaczenie w skali światowej niż amfetamina lub ekstazy, chociaż w 2004 r. spadł jej udział w łącznych konfiskatach na świecie. Nadal wytwarza się ją przede wszystkim w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej (w Chinach, na Filipinach, w Birmie i Tajlandii) oraz w Ameryce Północnej i Środkowej (w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku). W 2004 r. na świecie skonfiskowano 11 t metamfetaminy, z czego 59% skonfiskowano w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej, a 37% w Ameryce Północnej (CND, 2006). W Europie produkcja metamfetaminy ogranicza się w dużym stopniu do Czech, gdzie wytwarza się ją od połowy lat 80-tych pod lokalną nazwą „pervitin”. Jednak w 2004 r. zgłoszono jej produkcję również w Słowacji i w Bułgarii, gdzie zlikwidowano laboratoria (Sprawozdania krajowe Reitox, 2005 r.; UNODC, 2006). Większość produkowanej w Czechach metamfetaminy jest przeznaczona na rynek lokalny, chociaż pewne jej ilości są przemycane do Niemiec, Austrii i do Słowacji (Sprawozdania krajowe Reitox, 2005 r.). W 2004 r. konfiskaty metamfetaminy zgłoszono w Belgii, Czechach, Danii, Estonii, Grecji, we Francji, na Łotwie, Litwie, Węgrzech, w Austrii, w Słowacji, w Szwecji, Rumunii i Norwegii, przy czym w Norwegii dokonano zarówno największej liczby konfiskat, jak i przechwycono największe ilości narkotyku (91).

W 2004 r. cena (92) detaliczna metamfetaminy w Czechach wahała się od 12 do 63 euro za gram, a średni wskaźnik jej czystości (93) wynosił od 43% w Słowacji do 50% w Czechach.

Ekstazy

Europa nadal jest głównym ośrodkiem produkcji ekstazy na świecie, choć jej znaczenie w tej dziedzinie wydaje się maleć, gdyż w ostatnich latach produkcja ekstazy rozprzestrzeniła się także w innych częściach świata, zwłaszcza w Ameryce Północnej (w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie) oraz w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej (w Chinach, Indonezji i Hongkongu) (CND, 2006; UNODC, 2006.). W 2004 r. Holandia nadal stanowiła główne źródło dostaw ekstazy w Europie i na świecie, ale laboratoria produkujące ekstazy wykryto również w Belgii, Estonii, Hiszpanii i Norwegii (Sprawozdania krajowe Reitox, 2005 r., UNODC, 2006 r.). Ekstazy skonfiskowana w Europie pochodziła z Holandii i Belgii, w mniejszym stopniu z Polski i Wielkiej Brytanii (Sprawozdania krajowe Reitox, 2005 r.).

Handel ekstazy nadal skupia się głównie w Europie Zachodniej, jednakże tak jak w przypadku jej produkcji, w ostatnich latach również i on rozpowszechnił się na całym świecie. Z 8,5 t (równoważnik wagowy) całkowitej ilości ekstazy skonfiskowanej w 2004 r. 50% przejęto w Europie Zachodniej i Środkowej, 23% w Ameryce Północnej, a 16% w Oceanii (CND, 2006).

Ocenia się, że w 2004 r., w UE, 24 tys. przypadków konfiskaty doprowadziło do przejęcia około 28,3 miliona tabletek ekstazy. Do 2003 r. największe ilości ekstazy skonfiskowano w Wielkiej Brytanii, a następnie w Niemczech, we Francji i w Holandii (94).

Po okresie szybkiego wzrostu w latach 1999–2001 liczba przypadków konfiskaty ekstazy (95) na poziomie UE spadła w latach 2002–2003. Jednak dane pochodzące z krajów objętych sprawozdaniem wskazują na ponowny jej wzrost w 2004 r. Ilość skonfiskowanej ekstazy (96) wzrosła w latach 1999–2002, a po szybkim spadku do niskiego poziomu w 2003 r. dostępne dane za 2004 r. wskazują, że ponownie osiągnęła poziom z 2002 r.

W 2004 r. średnia cena detaliczna tabletek ekstazy wynosiła od niecałych 3 euro na Litwie i w Polsce do 15–25 euro w Grecji i we Włoszech (97). W latach 1999–2004 średnia cena detaliczna ekstazy, z uwzględnieniem współczynnika inflacji (98), spadła w większości krajów objętych sprawozdaniem (99).

Większość tabletek sprzedawanych w Europie jako ekstazy zawierała MDMA lub inne substancje zbliżone do ekstazy (MDEA, MDA) — zazwyczaj była to jedyna obecna w tabletkach substancja psychoaktywna. W Czechach, Grecji, na Łotwie, Litwie, Węgrzech, w Holandii, w Słowacji, w Finlandii, Wielkiej Brytanii i Norwegii tabletki tego rodzaju stanowiły ponad 95% łącznej liczby tabletek poddanych analizie w 2004 r. Wyjątek pod tym względem stanowiła Bułgaria, w której większość (61%) badanych tabletek zawierała amfetaminę i/lub metamfetaminę jako jedyne substancje psychoaktywne. Zawartość MDMA w tabletkach ekstazy różni się znacznie w zależności od partii (nawet wśród partii pochodzących z tego samego źródła), zarówno na rynku międzynarodowym, jak i na rynkach krajowych. W 2004 r. średnia zawartość substancji aktywnej (MDMA) przypadająca na tabletkę ekstazy wynosiła od 30 do 82 mg (100) (Sprawozdania krajowe Reitox, 2005 r.).

LSD

LSD wytwarza się i sprzedaje na znacznie mniejszą skalę niż inne narkotyki syntetyczne. Ocenia się, że w 2004 r. w UE dokonano 700 konfiskat 220 000 jednostek LSD. Od 2002 r. największe ilości LSD w skali rocznej konfiskowano w Niemczech, a następną pozycję zajmowała Wielka Brytania (101). W latach 1999–2002 na poziomie UE spadła zarówno liczba przypadków konfiskaty LSD (102), jak i skonfiskowanej ilości narkotyku (103). Jednak jak wynika z dostępnych danych, zarówno w 2003 r., jak i w 2004 r. po raz pierwszy od 9 lat nastąpił wzrost liczby przypadków konfiskaty LSD oraz przejętej ilości narkotyku, przy czym w 2004 r. stosunkowo duże jego ilości skonfiskowano w Niemczech, we Francji, na Litwie, w Holandii i w Polsce.

W 2004 r. użytkownik musiał zapłacić za jednostkę LSD średnio od 2,5 euro w Portugalii do 11,6 euro na Malcie (104). Średnie ceny LSD, z uwzględnieniem współczynnika inflacji (105), wykazywały w latach 1999–2004 ogólną tendencję spadkową (106) w Czechach, Irlandii, Polsce, Słowenii i Szwecji, ale wzrosły w Niemczech i we Francji.

Międzynarodowe działania przeciwko produkcji i sprzedaży amfetamin i ekstazy

Od grudnia 2004 r. Europol prowadzi projekt Synergia dotyczący narkotyków syntetycznych (107). Wspiera go 20 państw członkowskich UE i niektóre państwa trzecie. Projekt obejmuje plik analityczny (AWF) i podprojekty operacyjne prowadzone w kilku krajach na obszarze UE, jak również szereg instrumentów stosowanych w celach analitycznych i strategicznych, takich jak system Europolu do identyfikacji logo ekstazy (EELS) (w tym katalog logo ekstazy) oraz system Europolu do porównywania nielegalnych laboratoriów (ELICS). Europol nadal wspiera projekt CHAIN (108) dotyczący charakterystyki amfetaminy i Europejską Wspólną Jednostkę ds. Prekursorów (EUJP). Oprócz udzielania na miejscu przez ekspertów pomocy w likwidacji nielegalnej produkcji narkotyków syntetycznych cele najnowszych podprojektów obejmują porównywanie zlikwidowanych laboratoriów, wykrywanie miejsc składowania odpadów chemicznych, które stanowią punkt wyjścia w dochodzeniach, wyszukiwanie tabletkarek oraz prowadzenie dochodzeń w sprawie sprzedaży prekursorów chemicznych do krajów UE.

Projekt Pryzmat jest inicjatywą międzynarodową powołaną w celu przeciwdziałania zmianie zastosowania prekursorów chemicznych do celów nielegalnej produkcji narkotyków syntetycznych, poprzez system przedeksportowego zgłaszania legalnego handlu do Międzynarodowego Organu Kontroli Środków Odurzających (INCB) oraz zgłaszanie zatrzymanych i skonfiskowanych przesyłek w przypadku podejrzanych transakcji.

Efedryna i pseudoefedryna są głównymi prekursorami metamfetaminy, natomiast 1-fenylopropan-2-on (P-2-P) stosuje się przy produkcji amfetaminy; 3,4-metylenodioksyfenylopropan-2-on (3,4-MDP-2-P), safrol i oleje zawierające znaczne jego ilości wykorzystuje się do nielegalnej produkcji MDMA, a piperonal stosuje się również w syntezie MDA (109).

W 2004 r. legalny handel efedryną i pseudoefedryną wyniósł łącznie odpowiednio 526 i 1027 t. Największe konfiskaty tych substancji chemicznych odnotowano w Ameryce Północnej i w Azji Południowo-Wschodniej, ale obawy budzi rozpowszechnienie ich we wszystkich regionach. Przemycana do Europy efedryna i pseudoefedryna pochodzi przede wszystkim z Azji Zachodniej. W 2004 r. skonfiskowano w Europie 2,6 t efedryny i 1 kg pseudoefedryny (110). Konfiskaty dotyczyły przeważnie niewielkich ilości pochodzących z wielu różnych laboratoriów, w większości mieszczących się w Czechach, chociaż w Grecji skonfiskowano znaczną ilość efedryny pochodzącej z Pakistanu.

Działania podejmowane w Europie w ramach projektu Pryzmat polegają głównie na przeciwdziałaniu przemytowi do UE substancji 3,4-MDP-2-P i P-2-P stosowanych w nielegalnej produkcji, odpowiednio, MDMA i amfetaminy. W 2004 r. odnotowano przypadki największych w historii konfiskat 3,4-MDP-2-P i P-2-P, z czego w Europie skonfiskowano największe ilości 3,4-MDP-2-P, a w Stanach Zjednoczonych – P-2-P. W 2004 r. skonfiskowano w Europie łącznie 10 161 litrów 3,4-MDP-2-P (głównie w Holandii i Belgii) i 9297 litrów P-2-P (głównie w Polsce i Holandii) (111).

Piperonal ma wiele legalnych zastosowań, ale może być również stosowany jako prekursor w produkcji 3,4-MDP-2-P, MDA lub MDMA (INCB, 2006b). W okresie od listopada 2004 r. do października 2005 r. do INCB zgłoszono ponad 150 przesyłek o wadze 3800 t (2006b). W 2004 r. największe konfiskaty piperonalu zgłosiły Chiny (13 t); 2,4 t skonfiskowano w Europie — prawie wszystko w Rumunii (112).

Informacje o konfiskatach safrolu nadchodzą z całego świata, ale nadal dotyczą małych ilości, z wyjątkiem Chin, gdzie skonfiskowano ponad 100 kg. W Europie w 2004 r. skonfiskowano 122 l safrolu, przede wszystkim na Łotwie, ale również na Litwie.

Rozpowszechnienie oraz schematy zażywania

Tradycyjnie już badania populacji wykazują, że po konopiach indyjskich amfetaminy i ekstazy są najczęściej zażywanymi substancjami nielegalnymi, choć ogólny poziom rozpowszechnienia ich spożycia jest niższy niż rozpowszechnienie konopi indyjskich. Zażywanie ekstazy zyskało popularność w latach 90-tych, natomiast amfetaminy zażywano już znacznie wcześniej.

W państwach członkowskich UE spożycie amfetamin (113) oraz ekstazy wydaje się być stosunkowo wysokie jedynie w kilku krajach, a mianowicie w Czechach, w Estonii i w Wielkiej Brytanii.


Wykres 4 Rozpowszechnienie spożycia amfetaminy w ciągu ostatniego roku wśród młodych osób dorosłych (15–34 lata)

Wykres 4

Uwagi:

Źródłem danych, dostępnych w poszczególnych krajach w czasie opracowywania sprawozdania, są najnowsze krajowe badania ankietowe. Więcej informacji podano w tabelach GPS-8 i GPS-11 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

Źródła:

Sprawozdania krajowe Reitox (2005), informacje zebrane z badań ankietowych populacji, sprawozdań lub artykułów naukowych.

drukuj


Badania przeprowadzone ostatnio wśród dorosłej populacji (15–64 lata) wskazują, że w Europie odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały amfetaminę, wynosi od 0,1% do 5,9% z wyjątkiem Wielkiej Brytanii (Anglii i Walii), gdzie osiąga wartość 11,2%. Średnio około 3,1% wszystkich dorosłych Europejczyków przynajmniej raz zażywało amfetaminy. Po Wielkiej Brytanii odsetek ten jest najwyższy w Danii (5,9%), Norwegii (3,6%) i w Niemczech (3,4%). Liczba osób, które zażywały narkotyk w ubiegłym roku, była znacznie niższa: średnio 0,6% (w zakresie 0–1,4%). Na podstawie badań ogólnej populacji ocenia się, że prawie 10 milionów Europejczyków próbowało tej substancji, a ponad 2 miliony zażywało amfetaminę w ciągu ostatnich 12 miesięcy (114).

Wśród młodych dorosłych (15–34 lata) doświadczenie w zażywaniu amfetaminy zgłosiło 0,1–9,6% osób, przy czym w Wielkiej Brytanii (w Anglii i Walii) odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały amfetaminę wyniósł 16,5% (co może być wynikiem zjawiska historycznego opisanego poniżej). W połowie krajów, które udostępniły dane, wskaźnik rozpowszechnienia wynosi poniżej 4%, przy czym po Wielkiej Brytanii najwyższe jego wartości odnotowano w Danii (9,6%), Norwegii (5,9%) i w Niemczech (5,4%). Średnio 4,8% młodych Europejczyków próbowało amfetaminy. Najwyższy wskaźnik rozpowszechnienia w ubiegłym roku odnotowano w Danii (3,1%) i Estonii (2,9%) (115). Ocenia się, że średnio 1,4% młodych Europejczyków zażywało amfetaminę w ciągu ostatniego roku (patrz też wykres 4).

Ekstazy próbowało 0,2–7,1% wszystkich dorosłych (średnio 2,6%). W połowie krajów odnotowano wskaźnik rozpowszechnienia wynoszący 1,8% lub mniej, przy czym najwyższe jego wartości odnotowano w Czechach (7,1%) i w Wielkiej Brytanii (6,7%). Odsetek osób, które zażywały ekstazy w ostatnim roku, waha się od 0,2% do 3,5%, ale w połowie krajów wynosi on 0,5% lub mniej. Ocenia się, że prawie 8,5 miliona Europejczyków próbowało ekstazy, a prawie 3 miliony zażywało ten narkotyk w ciągu ostatniego roku.

W krajach europejskich w grupie młodych dorosłych wskaźnik liczby osób, które przynajmniej raz zażywały ekstazy, wynosi 5,2% i waha się od 0,5% do 14,6%, chociaż w połowie krajów wynosi poniżej 3,6%. Najwyższe jego wartości odnotowano w Czechach (14,6%), w Wielkiej Brytanii (12,7%) i w Hiszpanii (8,3%).


Wykres 5 Rozpowszechnienie spożycia ekstazy w ciągu ostatniego roku wśród młodych osób dorosłych (15–34 lata)

Wykres 5

Uwagi:

Źródłem danych, dostępnych w poszczególnych krajach w czasie opracowywania sprawozdania, są najnowsze krajowe badania ankietowe. Więcej informacji podano w tabelach GPS-8 i GPS-11 w Biuletynie statystycznym na 2006 r.

Źródła:

Sprawozdania krajowe Reitox (2005), informacje zebrane z badań ankietowych populacji, sprawozdań lub artykułów naukowych.

drukuj


Zażywanie ekstazy to zjawisko obserwowane głównie wśród młodzieży. W grupie wiekowej 15–24 lata wskaźnik liczby osób, które zażywały narkotyk przynajmniej raz, waha się od 0,4% do 18,7%, przy czym najwyższy odsetek odnotowano w Czechach (18,7%) (116) i w Wielkiej Brytanii (10,7%), a wartość ta jest wyższa wśród mężczyzn (0,3%–23,2%) niż wśród kobiet (0,4%–13,9%). Odsetek osób, które zażywały ekstazy w ciągu ostatniego roku, waha się od 0,3% do 12%, przy czym najwyższy jest w Czechach (12%) i w Estonii (6,1%) (wykres 5). W siedmiu krajach w ciągu ostatniego miesiąca ekstazy zażywało mniej niż 3% osób. Wskaźniki rozpowszechnienia są zazwyczaj wyższe na obszarach miejskich, szczególnie wśród osób uczęszczających do dyskotek, klubów czy na zabawy taneczne (patrz wybrane zagadnienie dotyczące zażywania narkotyków w obiektach rozrywkowych).

Kolejne badania ankietowe wykazują, że wśród 15- i 16-letniej młodzieży szkolnej ogólny odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały ekstazy, wzrósł w latach 1995–2003, a jego największy wzrost nastąpił w Czechach i w większości nowych państw członkowskich UE (117). Z badań ESPAD przeprowadzonych w szkołach w 2003 r. (Hibell et al., 2004) wynika, że odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały amfetaminy, pozostawał o 1%–3% wyższy niż ten sam wskaźnik dotyczący ekstazy odnotowany w sześciu państwach członkowskich (w Niemczech, Danii, Estonii, na Litwie, w Austrii i w Polsce) (118).

Dla porównania w krajowym badaniu dotyczącym zażywania narkotyków i stanu zdrowia, przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych w 2004 r. 4,6% osób dorosłych (określonych jako osoby w wieku 12 lat i starsze) zgłosiło, że przynajmniej raz w życiu zażywało ekstazy, a 0,8% zgłosiło, że zażywało je w ostatnim roku (dla porównania odpowiednie wskaźniki dla UE wynoszą 2,6% i 0,9%). Wśród młodych osób dorosłych w wieku 16–34 lata odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały ekstazy, wynosił 11,3%, a tych, które zażywały je przynajmniej raz w ciągu ostatniego roku — 2,2% (w Europie odpowiednio 5,2% i 1,9%) (119).

Odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały LSD, wynosi wśród dorosłych od 0,2% do 5,9%, przy czym w dwóch trzecich krajów wahał się on od 0,4% do 1,7%. Wśród młodych dorosłych (15–34 lata) odsetek ten wynosi od 0,3% do 9%, a w grupie wiekowej 15–24 lata nie przekracza 4,5%. Odsetek osób, które zażywały ten narkotyk w ciągu ostatniego roku w grupie wiekowej 15–24 lata przekracza 1% jedynie w Czechach, Estonii, na Łotwie, na Węgrzech, w Polsce i Bułgarii.

Tendencje


Okienko 10: Zażywanie metamfetaminy i związane z tym problemy

Poważne problemy wiążące się z zażywaniem metamfetaminy odnotowano w wielu częściach świata, w tym w Stanach Zjednoczonych, w Azji Południowo-Wschodniej i w regionie Pacyfiku oraz w Afryce (UNODC, 2006). Zażywanie metamfetaminy może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, w tym psychozy i uzależnienia, a także może się łączyć z ryzykownymi zachowaniami, również takimi, które skutkują zakażeniem wirusem HIV.

Spożycie metamfetaminy w Europie przeważnie skupiało się w Czechach, gdzie liczbę osób problemowo zażywających metamfetaminę (perwitynę) (20 300) ocenia się na dwa razy wyższą od liczby osób zażywających problemowo opiaty (9700). W ostatnich latach w Słowacji metamfetamina stała się najbardziej rozpowszechnionym narkotykiem głównym wśród osób zgłaszających się po raz pierwszy na leczenie. Wysoki poziom zażywania metamfetaminy odnotowano również w niektórych podpopulacjach na Węgrzech. W sprawozdaniach Reitox za 2005 r. siedem innych krajów (Dania, Francja, Łotwa, Słowenia, Wielka Brytania, Bułgaria i Norwegia) zgłosiło wzrost liczby konfiskat i/lub zażywania tego narkotyku, głównie wśród osób często odwiedzających kluby i uczestniczących w zabawach. Obecnie dostępne informacje nie pozwalają na wyciąganie pewnych wniosków o tendencjach w zażywaniu metamfetaminy w tych krajach. Tym niemniej rozpowszechnienie metamfetaminy w innych regionach świata oraz możliwość poważnych szkód zdrowotnych powodowanych przez ten narkotyk oznaczają, że ta dziedzina wymaga stałego nadzoru.


Wyniki nowych badań populacji świadczą o tym, że spożycie amfetaminy i ekstazy, które w ostatnich latach wykazywało tendencję zwyżkową, może ustabilizować się na obecnym poziomie lub nawet spaść. W Wielkiej Brytanii, podobnie jak w dwóch innych państwach członkowskich, w których spożycie tych narkotyków było stosunkowo wysokie (w Czechach i Hiszpanii), w ostatnim roku wśród młodych osób dorosłych odnotowano jego stabilizację, a nawet spadek (120). Podobnie wydaje się, że spożycie ekstazy utrzymuje się na tym samym poziomie lub spada w dwóch krajach o wysokim wskaźniku rozpowszechnienia, a więc w Hiszpanii i Wielkiej Brytanii, chociaż nie w Czechach (121).

Dane dotyczące zapotrzebowania na leczenie – amfetaminy i ekstazy (122)

Pomimo wzrostu liczby wniosków o leczenie w związku z zażywaniem amfetamin i ekstazy, w większości krajów zażywanie tych narkotyków rzadko stanowi główny powód poddania się leczeniu uzależnienia (123). Ważnym wyjątkiem jest fakt zgłoszenia przez kilka krajów dużej liczby wniosków o leczenie w związku z zażywaniem amfetaminy lub metamfetaminy. W Czechach, w Słowacji, w Finlandii i Szwecji od jednej czwartej do około połowy wszystkich wniosków o leczenie dotyczy zażywania tych narkotyków (124). W Czechach i Słowacji znaczny odsetek zgłoszonych wniosków o leczenie stanowią wnioski dotyczące problemu metamfetaminy jako narkotyku głównego (patrz okienko dotyczące metamfetaminy). W krajach, gdzie osoby zażywające amfetaminy stanowią dużą część osób zgłaszających się na leczenie, od jednej trzeciej do dwóch trzecich pacjentów zażywa ten narkotyk dożylnie (125).

Zapotrzebowanie na leczenie w związku z zażywaniem ekstazy stanowi w większości krajów mniej niż 1% wszystkich wniosków o leczenie, z wyjątkiem Cypru, Węgier, Irlandii i Turcji, gdzie odsetek pacjentów zażywających ekstazy wynosi 4 –6 % wszystkich osób zgłaszających się na leczenie.

Nowe i pojawiające się tendencje dotyczące narkotyków

Według szacunkowych danych rozpowszechnienie nowych lub pojawiających się narkotyków jest znacznie niższe niż bardziej znanych nielegalnych narkotyków. Nowe formy zażywania narkotyków przyjmują się początkowo tylko w małych grupkach osób, w niewielkich podpopulacjach lub w ograniczonych geograficznie obszarach lub środowiskach. W związku z tym identyfikacja i monitorowanie pojawiających się tendencji wymaga innego rodzaju podejścia niż stosuje się przy monitorowaniu głównych form zażywania narkotyków.

Grzyby halucynogenne: studium przypadku nowej tendencji

Do niedawna najbardziej powszechnie stosowaną substancją halucynogenną był LSD. Ta sytuacja może obecnie ulec zmianie w związku ze wzrastającą liczbą doniesień o zażywaniu grzybów halucynogennych (126). Wydaje się, że dostępność grzybów halucynogennych wzrosła od końca lat 90-tych, gdy zaczęto wprowadzać je na rynek obok innych produktów „naturalnych” sprzedawanych w tzw. smart shops w Holandii i w innych krajach (127). Na przykład w Wielkiej Brytanii po 2000 r. wzrosła liczba sklepów, w których sprzedawano grzyby halucynogenne, a w 2005 r. szacowano, że ich sprzedaż prowadzi ponad 300 sklepów i straganów w całym kraju. Pojawiła się również możliwość ich zakupu za pośrednictwem Internetu. Witryny internetowe, głównie holenderskie, oferują świeże grzyby, zestawy do ich hodowli i zarodniki. W internetowym handlu grzybami halucynogennymi używa się różnych języków, z przewagą angielskiego, francuskiego i niemieckiego, co świadczy o szerokim międzynarodowym rynku zbytu.

Niedawne badania ankietowe przeprowadzone w UE wśród ludności dorosłej i w szkołach wskazują, że wśród młodych ludzi w wieku 15–24 lat odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały grzyby halucynogenne waha się w od poniżej 1% do 8% (128). Wśród młodzieży szkolnej w wieku 15-16 lat szacunkowy odsetek osób, które przynajmniej raz zażywały grzyby halucynogenne, jest w dziewięciu państwach członkowskich taki sam lub wyższy w porównaniu z szacunkowym odsetkiem osób, które przynajmniej raz zażywały ekstazy (Hibell et al., 2004 r.). Są jednak dowody na to, że wskaźniki kontynuacji zażywania grzybów halucynogennych są niższe niż w przypadku większości innych narkotyków. Jest to cecha typowa przy zażywaniu narkotyków halucynogennych i wynika z faktu, że młodzi ludzie zwykle uznają zażywanie tego rodzaju narkotyku za eksperyment i rzadko kontynuują jego stosowanie w sposób, który prowadzi do regularnego zażywania.

Doniesienia o ostrych lub przewlekłych problemach zdrowotnych wymagających pomocy lekarskiej, wynikających z zażywania grzybów halucynogennych, są rzadkie. Jednak w związku z zażywaniem tego typu substancji halucynogennych przez młodych ludzi w niektórych krajach wprowadzono zmiany w przepisach. Chociaż psylocybina i psylocyna, aktywne składniki grzybów, podlegają obecnie kontroli na poziomie międzynarodowym na mocy Konwencji ONZ o substancjach psychotropowych z 1971 r., do niedawna interpretację tego, czy i kiedy substancje te są zakazane, w przypadku gdy znajdują się w grzybach, pozostawiano prokuratorom. Miało to zapobiec karaniu właścicieli terenów, na których grzyby takie rosły w warunkach naturalnych. W ciągu ostatnich pięciu lat sześć krajów (Dania, Niemcy, Estonia, Irlandia, Holandia i Wielka Brytania) zaostrzyło przepisy dotyczące grzybów. Zmiany wprowadzone w tych krajach rozszerzyły zakaz na grzyby halucynogenne, chociaż sposoby kontroli prawnej nie zawsze odnoszą się do dokładnie tych samych grzybów czy też ich przetworzonych postaci.

W 2004 r. zgłoszono przypadki konfiskaty grzybów halucynogennych w Czechach, Niemczech, Estonii, Grecji, na Litwie, na Węgrzech, w Holandii, Polsce, Portugalii, Słowenii, Słowacji, Szwecji i Norwegii (129). Liczba przypadków konfiskaty grzybów halucynogennych przez organy ścigania oraz przejęte w ten sposób ilości są zwykle niewielkie i z dostępnych danych trudno jest wyodrębnić wyraźne tendencje.

GHB i ketamina

Zarówno kwas gamma-hydroksymasłowy (GHB), jak i ketamina podlegają monitorowaniu w wyniku obaw, które pojawiły się w UE w 2000 r. w związku z rekreacyjnym zażywaniem tych narkotyków (130). W marcu 2001 r. system kontroli narkotyków ONZ dodał GHB do listy narkotyków objętych kontrolą międzynarodową i w związku z tym wszystkie państwa członkowskie UE znowelizowały przepisy dotyczące tej substancji. Niedawno, w marcu 2006 r., INCB zalecił Światowej Organizacji Zdrowia przyspieszenie badań w celu stwierdzenia, czy ketaminę należy poddać kontroli międzynarodowej (INCB, 2006a). Na poziomie krajowym w niemal połowie państw członkowskich UE ketamina podlega kontroli w ramach prawa antynarkotykowego w przeciwieństwie do prawa medycznego.

Ograniczona liczba danych dotyczących rozpowszechnienia GHB i ketaminy wskazuje, że w większości krajów spożycie tych substancji ustabilizowało się na niskim poziomie. Badania grup o wysokim stopniu rozpowszechnienia narkotyków wykazują, że nawet wśród osób regularnie zażywających narkotyki rekreacyjnie obydwa te narkotyki są mniej powszechnie zażywane niż inne substancje, takie jak amfetaminy, ekstazy, LSD i grzyby halucynogenne.


Okienko 11: Decyzja Rady dotycząca nowych substancji psychoaktywnych

Decyzja Rady 2005/387/WSiSW z 10 maja 2005 r. w sprawie wymiany informacji, oceny ryzyka i kontroli nowych substancji psychoaktywnych (1) ustanawia mechanizm szybkiej wymiany informacji o nowych substancjach psychoaktywnych, które mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia publicznego i społeczeństwa. Umożliwia w ten sposób instytucjom UE oraz państwom członkowskim podjęcie działań w odniesieniu do nowych środków odurzających i psychotropowych pojawiających się na europejskiej arenie narkotykowej. EMCDDA i Europol, które ściśle współpracują z odpowiednimi sieciami — siecią krajowych punktów kontaktowych Reitox i jednostkami krajowymi Europolu — mają odgrywać główną rolę w wykrywaniu nowych substancji psychoaktywnych i w informowaniu o nich. Decyzja umożliwia ponadto ocenę zagrożeń wiążących się z nowymi substancjami, aby środki stosowane w państwach członkowskich w celu kontroli substancji odurzających i psychotropowych (2) były w miarę potrzeby stosowane również wobec nowych substancji psychoaktywnych. Decyzja rozszerza zakres i zastępuje wspólne działanie z 1997 r. (3), poświęcone wyłącznie nowym narkotykom syntetycznym. Podtrzymuje jednak trzyetapowe podejście wprowadzone we wspólnym działaniu, obejmujące wymianę informacji/wczesne ostrzeganie, ocenę ryzyka i podejmowanie decyzji.

(1) Decyzję Rady 2005/387/WSiSW w sprawie wymiany informacji, oceny ryzyka i kontroli nowych substancji psychoaktywnych opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z 20 maja 2005 r. (L 127/32–37), a weszła ona w życie 21 maja 2005 r. Decyzja odnosi się do substancji, które obecnie nie są zamieszczone w żadnym z wykazów Konwencji ONZ o kontroli narkotyków z 1961 i 1971 r.

(2) Zgodnie z postanowieniami Konwencji ONZ o środkach odurzających z 1961 r. i Konwencji ONZ o substancjach psychotropowych z 1971 r.

(3) Wspólne działanie z 16 czerwca 1997 r. dotyczące wymiany informacji, oceny ryzyka oraz kontroli nowych leków syntetycznych (Dz.U. L 167 z 25.6.1997).


Zgony i nagłe przypadki medyczne związane z zażywaniem GHB i ketaminy są zgłaszane bardzo rzadko. Jednak brak dokładnych i porównywalnych systemów rejestracji zgonów i nagłych przypadków medycznych spowodowanych zażywaniem tych substancji ogranicza dostępność danych z tej dziedziny. Dwa kraje zgłosiły przypadki zgonów związanych z zażyciem GHB, zwykle w połączeniu z innymi narkotykami. Miejska służba zdrowia w Amsterdamie zarejestrowała wzrost rocznej liczby nagłych przypadków medycznych związanych z zażywaniem GHB z 25 w 2000 r. do 98 w 2004 r. Liczba ta przewyższała liczbę nagłych przypadków związanych z zażyciem ekstazy, amfetaminy, LSD lub grzybów halucynogennych. W Szwecji liczba przypadków wykrycia GHB (lub jego prekursorów GBL i 1,4-BD) w próbkach płynów ustrojowych wzrosła z 24 w 1997 r. do 367 w 2004 r. W Szwecji zgłoszono również przypadki zgonów związanych z GHB: w latach 1996–2004 narkotyk ten wykryto w 36 przypadkach zgonów związanych z narkotykami, z których dziewięć miało miejsce w 2004 r. W 2003 r. w Anglii i w Walii GHB wymieniono w raporcie koronera dotyczącym trzech przypadków zgonu, przy czym w jednym z nich GHB był jedynym wymienionym narkotykiem (ONS, 2006). Jednak dane toksykologiczne pochodzące z jednego ze szpitali w Wielkiej Brytanii, obejmującego duży region, wskazują, że w okresie od maja do grudnia 2005 r. GHB wykryto w pięciu przypadkach zgonu (131).

Ponieważ GHB jest rozpuszczalny w wodzie i alkoholu i ze względu na jego potencjalnie działanie obezwładniające, po którym często występuje amnezja, pojawiły się obawy o jego stosowanie w przypadkach ułatwionej przez narkotyki napaści seksualnej (tzw. „gwałtu na randce”). Ponieważ jednak wiele przypadków pozostaje niezgłoszonych, dowody sądowe są nieliczne, a przestępstwa tego typu trudno jest udowodnić, brak jest rzetelnych danych na temat zakresu tego zjawiska. Potrzebne są więc dalsze badania w celu określenia charakteru i zakresu tego niepokojącego zjawiska.

Działania dotyczące nowych narkotyków

W 2005 r. nowa decyzja Rady (2005/387/WSiSW) zastąpiła wspólne działanie z 1997 r. – proces zmiany przepisów przebiegł płynnie bez zakłóceń w wymianie informacji. Do EMCDDA i Europolu zgłoszono po raz pierwszy łącznie 14 nowych substancji psychoaktywnych. Wszystkie te substancje były (syntetycznymi) narkotykami psychotropowymi podobnymi do ujętych w wykazach I i II Konwencji ONZ o substancjach psychotropowych z 1971 r. Nowo zgłoszone substancje należały do trzech dużych grup związków chemicznych – pochodnych fenyloetyloaminy, tryptaminy i piperazyny. Różne substancje należące do tych grup zostały już wcześniej zgłoszone w ramach systemu wczesnego ostrzegania (EWS), za którego pośrednictwem podlegają obecnie monitorowaniu (132).


Okienko 12: Rozwój sytuacji w zażywaniu narkotyków w obiektach rozrywkowych w Sprawozdaniu rocznym EMCDDA za 2006r.: wybrane zagadnienia

Wśród młodych ludzi zażywanie narkotyków jest często powiązane z rozrywką. W szczególności badania, w których grupą docelową byli młodzi ludzie uczestniczący w imprezach muzycznych i tanecznych, konsekwentnie wskazują na znacznie wyższe szacowane rozpowszechnienie zażywania narkotyków, niż odnotowane w badaniach obejmujących ogół populacji — wskazywano na szczególnie wysoki poziom zażywania narkotyków pobudzających. Czy różnice między krajami można wytłumaczyć różnorodnością miejsc życia nocnego, kultury muzycznej, dostępności narkotyków i poziomu dochodów? Na te pytania odpowiedzi należy szukać w tym wybranym zagadnieniu.

Rozwój promocji narkotyków rekreacyjnych przez Internet i zmiany w rekreacyjnym ich zażywaniu stwarzają nowe wyzwania z zakresu polityki, profilaktyki i ograniczania ryzyka. Wybrane zagadnienie porusza te tematy, a także szczegółowo omawia innowacyjne sposoby zapobiegania narkotykom oraz inicjatywy na rzecz obniżania ryzyka, wprowadzone w UE w ubiegłej dekadzie w odpowiedzi na złożony problem współzależności między sposobem spędzania wolnego czasu a zażywaniem narkotyków przez młodych ludzi.

Wybrane zagadnienie dostępne jest w wersji drukowanej i w Internecie jedynie w języku angielskim (http://issues06.emcdda.europa.eu).


Najbardziej istotnym wydarzeniem w 2005 r. było pojawienie się i szybkie rozpowszechnienie nowej substancji psychoaktywnej – 1-(3-chlorofenylo)piperazyny (mCPP). mCPP oznacza pochodną piperazyny podstawioną grupą arylową, np. benzylopiperazynę (BZP), substancję monitorowaną przez system wczesnego ostrzegania od 1999 r. EMCDDA i Europol otrzymały pierwsze oficjalne powiadomienia o wykryciu mCPP na przełomie lutego i marca 2005 r. Zgłoszenia te dotyczyły próbek pobranych we Francji i w Szwecji. Pod koniec 2005 r. tabletki zawierające mCPP były konfiskowane przez organy ścigania lub wykrywane w związku z działaniami o charakterze rozrywkowym (festiwale taneczne i muzyczne w plenerze, kluby taneczne itd.) w niemal wszystkich państwach członkowskich. Tabletkom tym nadaje się z reguły wygląd zbliżony do ekstazy i prawdopodobnie wprowadza się je na rynek pod tą nazwą. Narkotyk ten jest dostępny głównie w postaci tabletki, a subiektywne skutki działania mCPP i MDMA są częściowo porównywalne (Bossong et al., 2005 r.). Ponadto mCPP często występuje w połączeniu z MDMA. Ponieważ jest mało prawdopodobne, aby wynikało to z przypadkowego zanieczyszczenia, można wnioskować, że mCPP dodaje się celowo, aby wzmocnić lub zmodyfikować skutki działania MDMA. Wydaje się, że popyt czy też rynek zbytu na mCPP w czystej postaci jest w UE niewielki.

Od 1997 r., gdy za pośrednictwem systemu wczesnego ostrzegania zaczęto monitorować nowe narkotyki (syntetyczne), mCPP wykrywano w państwach członkowskich znacznie częściej niż jakąkolwiek inną nową substancję psychoaktywną. W jednym roku wykryto ją w 20 państwach członkowskich, a także w Rumunii i Norwegii.

We wspólnym sprawozdaniu, EMCDDA i Europol zaleciły, aby zgodnie z przepisami decyzji Rady nie dokonywać formalnej oceny ryzyka, gdyż istnieje dowód na stosowanie mCPP przy wytwarzaniu co najmniej jednego produktu leczniczego. Stwierdzono jednak, że chociaż obecnie istnieje niewiele dowodów istotnych zagrożeń stwarzanych przez mCPP w dziedzinie zdrowia publicznego czy też zagrożeń społecznych, kwestię tę należy pozostawić otwartą ze względu na brak rzetelnej, naukowej oceny ryzyka.


(81) Patrz „Interpretacja konfiskat i innych danych rynkowych”.

(82) Liczba zlikwidowanych laboratoriów zgłaszana przez poszczególne kraje daje wyobrażenie nie tylko o liczbie miejsc produkcji, ale również o sposobie działania organów ścigania, ich priorytetach i praktykach w zakresie sprawozdawczości.

(83) Tę sytuację należy porównać z danymi z Wielkiej Brytanii za 2004 r., kiedy będą dostępne. Dane dotyczące zarówno liczby konfiskat amfetaminy w 2004 r., jak i przechwyconych ilości, nie były dostępne dla Irlandii i Wielkiej Brytanii; dane o ilościach amfetaminy skonfiskowanej w 2004 r. nie były dostępne dla Słowenii; dane o liczbie konfiskat amfetaminy w 2004 r. nie były dostępne dla Holandii. Do celów szacunkowych brakujące dane za 2004 r. zastąpiono danymi za 2003 r. Dostarczone przez Holandię dane dotyczące ilości skonfiskowanych w 2004 r. były jedynie szacunkowe i nie mogły zostać włączone do analizy tendencji do 2004 r.

(84) Patrz tabela SZR-11 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(85) Patrz tabela SZR-12 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(86) Patrz tabela PPP-4 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(87) Rok 1999 przyjęto jako podstawę dla wartości pieniądza we wszystkich krajach.

(88) W latach 1999–2004 dane o cenach amfetaminy były dostępne co najmniej przez trzy kolejne lata w Belgii, Niemczech, Hiszpanii, we Francji, w Irlandii, na Łotwie, na Litwie, w Polsce, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Bułgarii, Turcji i Norwegii.

(89) Patrz tabela PPP-8 w Biuletynie statystycznym za 2006 r. Uwaga: zgłoszone średnie wskaźniki czystości amfetaminy mogą ukrywać szeroki zakres różnic w czystości poddanych analizie próbek.

(90) W latach 1999–2004 dane o czystości amfetaminy były dostępne co najmniej przez trzy kolejne lata w Belgii, Niemczech, Estonii, we Francji, Włoszech, na Łotwie, na Litwie, w Luksemburgu, na Węgrzech, w Holandii, Polsce, Portugalii, Finlandii, Wielkiej Brytanii, Turcji i Norwegii.

(91) Dane za 2004 r. przekazane przez Niemcy, Włochy, Luksemburg i Holandię nie pozwalają na rozróżnienie konfiskat metamfetaminy i amfetaminy, podczas gdy Irlandia i Wielka Brytania nie przekazały danych dotyczących konfiskat narkotyków w 2004 r., co utrudnia stwierdzenie, czy w 2004 r. w tych krajach w ogóle konfiskowano metamfetaminę.

(92) Patrz tabela PPP-4 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(93) Patrz tabela PPP-8 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(94) Tę sytuację należy porównać z danymi dla Wielkiej Brytanii za 2004 r., kiedy będą dostępne. Dane dotyczące zarówno liczby konfiskat ekstazy w 2004 r., jak i przechwyconych ilości nie były dostępne dla Irlandii i Wielkiej Brytanii; dane dotyczące liczby konfiskat ekstazy w 2004 r. nie były dostępne dla Holandii. W celach szacunkowych brakujące dane za 2004 r. zastąpiono danymi za 2003r. Dostarczone przez Holandię dane o ilościach przechwyconych w 2004 r. stanowiły jedynie wartości szacunkowe i nie mogły być uwzględnione w analizie tendencji do 2004 r.

(95) Patrz tabela SZR-13 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(96) Patrz tabela SZR-14 w Biuletynie statystycznym za 2006 r..

(97) Patrz tabela PPP-4 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(98) Rok 1999 przyjęto jako podstawę dla wartości pieniądza we wszystkich krajach.

(99) W latach 1999–2004 dane o cenach ekstazy były dostępne przez co najmniej trzy kolejne lata w Belgii, Czechach, Niemczech, Hiszpanii, we Francji, w Irlandii, na Cyprze, Łotwie, Litwie, w Luksemburgu, Polsce, Portugalii, Słowenii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Bułgarii, Turcji i Norwegii.

(100) Ten zakres ustalono na podstawie danych pochodzących jedynie z kilku krajów: z Danii, Niemiec, Francji, Luksemburga i Holandii.

(101) Tę sytuację należy porównać z danymi dla Wielkiej Brytanii za 2004 r., kiedy będą dostępne. Dane dotyczące zarówno liczby konfiskat LSD w 2004 r., jak i przechwyconych ilości nie były dostępne dla Irlandii i Wielkiej Brytanii; dane dotyczące liczby konfiskat LSD w 2004 r. nie były dostępne dla Cypru, Holandii, Polski i Bułgarii. W celach szacunkowych brakujące dane za 2004 r. zastąpiono danymi za 2003 r. Dostarczone przez Holandię dane o ilościach przechwyconych w 2004 r. stanowiły jedynie wartości szacunkowe i nie mogły być uwzględnione w analizie tendencji do 2004 r.

(102) Patrz tabela SZR-15 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(103) Patrz tabela SZR-16 w Biuletynie statystycznym za 2006 r..

(104) Patrz tabela PPP-4 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(105) Rok 1999 przyjęto jako podstawę dla wartości pieniądza we wszystkich krajach.

(106) W latach 1999–2004 dane o cenach LSD były dostępne przez co najmniej trzy kolejne lata w Czechach, Niemczech, Hiszpanii, we Francji, w Irlandii, na Litwie, w Polsce, Portugalii, Słowenii, Szwecji, Wielkiej Brytanii, Rumunii i Norwegii.

(107) Projekt Synergia powstał w wyniku połączenia projektów CASE i Genesis, rozpoczętych w 2002 r.

(108) Collaborative Harmonised Amphetamine INitiative (CHAIN) jest inicjatywą ukierunkowaną na sporządzanie przez ekspertów medycyny sądowej charakterystyki amfetaminy, przewyższającą projekt pilotowy CASE.

(109) Pełny spis w tabeli I Konwencji z 1988 r.

(110) Dane o konfiskatach nie obejmują ilości narkotyków w zatrzymanych przesyłkach.

(111) Dane o konfiskatach nie obejmują ilości narkotyków w zatrzymanych przesyłkach.

(112) Dane o konfiskatach nie obejmują ilości narkotyków w zatrzymanych przesyłkach.

(113) Pochodzące z badań populacji dane dotyczące „zażywania amfetaminy” obejmują zarówno „amfetaminę”, jak i „metamfetaminę” w ramach tej samej kategorii.

(114)  Sposób obliczenia podano w przypisie (53).

(115) Patrz wykresy GPS-15 i GPS-16 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(116) W Czechach badanie przeprowadzono na grupie wiekowej 18–24 lata.

(117)  Patrz wykres EYE-2 (część i) w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(118) Patrz wykres EYE-2 (część vi) w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(119) Źródło: SAMHSA, Office of Applied Studies, 2004 National Survey on Drug Use and Health (Krajowe badanie ankietowe dotyczące zażywania narkotyków i stanu zdrowia z 2004 r.) (http://oas.samhsa.gov/nsduh.htm#nsduhinfo). Należy zwrócić uwagę, że przedział wiekowy badania w USA (od 12 lat wzwyż) jest szerszy niż przedział wiekowy określany przez EMCDDA dla badań w UE (od 15 do 64 lat). Dane dotyczące„młodych dorosłych” (16–34 lata) w USA pochodzą z obliczeń EMCDDA.

(120) Patrz wykresy GPS-6 i GPS-17 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(121) Patrz wykresy GPS-8, GPS-18 i GPS-30 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(122) Patrz przypis (70).

(123) Patrz wykres TDI-1 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(124) Patrz tabela TDI-5 w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(125) atrz tabela TDI-17 (część iii) w Biuletynie statystycznym za 2006 r.

(126) W niniejszym sprawozdaniu termin grzyby halucynogenne odnosi się do grzybów zawierających substancje psychoaktywne psylocybinę i psylocynę. Gatunki grzybów zawierające inne substancje psychoaktywne są zażywane znacznie rzadziej. Więcej informacji o grzybach halucynogennych można znaleźć w dokumencie tematycznym EMCDDA (www.emcdda.europa.eu/?nnodeid=400).

(127)  W sklepach tych sprzedaje się produkty legalne, w większości pochodzenia naturalnego, w tym grzyby halucynogenne.

(128) Dane EMCDDA pochodzące z europejskiego kwestionariusza modelowego. Dane o grzybach halucynogennych dostarczyło jedenaście państw członkowskich (Czechy, Dania, Niemcy, Francja, Irlandia, Litwa, Węgry, Holandia, Polska, Finlandia, Wielka Brytania).

(129) Sprawozdania krajowe Reitox (Niemcy, Estonia, Holandia, Norwegia) i kwestionariusz sieciowy systemu wczesnego ostrzegania EMCDDA (Czechy, Grecja, Węgry, Polska, Portugalia, Słowenia, Słowacja, Szwecja).

(130) Sprawozdanie za 2000 r. z oceny ryzyka przeprowadzonej w ramach wspólnego działania.

(131) Informacje uzyskane z systemu wczesnego ostrzegania. Zamieszczona w tym sprawozdaniu stosunkowo wysoka liczba zgonów związanych z GHB prawdopodobnie świadczy o zainteresowaniu szpitalnego laboratorium tą substancją.

(132) Spośród dziewięciu nowych narkotyków syntetycznych poddanych w latach 1997–2004 ocenie ryzyka w ramach wspólnego działania wszystkie sześć substancji, które kontrolowano następnie na poziomie UE, było pochodnymi fenetyloaminy.